Fen Bilimleri Dersine Nasıl Çalışılır?

Fen bilimleri dersine çalışmanın yolu, tanımları ezberlemek değil, kavramları anlamak ve günlük hayatla bağ kurmaktır. Araştırmalar, fende kalıcı öğrenmenin uygulamalı, sorgulayan ve öğrencinin kendi deneyimleriyle bağ kurduğu çalışmadan geçtiğini gösteriyor. Ezberlenen bir bilgi sınavda biçim değiştirince tanınmaz; anlaşılan bir kavram ise her soruda işe yarar. Bu yazı, çocuğunuzun fen bilimleri dersine nasıl çalışacağını somut adımlarla anlatır.

Fen neden ezberle öğrenilmez?

Fen soruları, bir tanımı hatırlamayı değil, bir kavramı yeni bir durumda kullanmayı ister. “Fotosentez nedir?” sorusu yerine, sınavda çoğu zaman bir deney düzeneği ya da bir grafik verilir ve yorum istenir. Tanımı ezberleyen öğrenci bu soruda zorlanır.

Bu yüzden fende asıl hedef kavramı anlamaktır: olayın neden olduğunu, hangi koşulda değiştiğini ve nerede karşımıza çıktığını bilmek. Araştırmalar, kavramı tartışarak ve uygulayarak öğrenen öğrencilerin, ezberle çalışanlara göre çok daha kalıcı öğrendiğini ortaya koyuyor.

Fen bilimlerine nasıl çalışılır?

Fende verimli çalışmanın temel adımları şunlardır:

• Önce anla, sonra ezberle. Bir kavramı kendi cümlenle açıklayamıyorsan henüz öğrenmemişsindir. Formül ve tanım, anlamanın üstüne gelmeli.
• Günlük hayatla bağ kur. Basınç, ışık, kuvvet gibi konuları evdeki, doğadaki örneklerle ilişkilendirmek kavramı kalıcı yapar.
• Çiz ve şemalaştır. Hücre, sindirim sistemi, devre gibi konularda kendi çizimini yapmak, anlamayı hem geliştirir hem ölçer.
• Bol soru çöz. Fende kavramı sınayan en iyi araç sorudur; her soru, bilginin başka bir biçimini gösterir.
• Deney ve gözlemi önemse. Okuldaki deneyleri, videoları ve gözlemleri pasif değil, “neden böyle oldu?” diye sorarak izle.

Kavramı anladığını nasıl test eder?

En güvenilir yol, bilgiyi kaynağa bakmadan geri çağırmaktır: kitabı kapatıp konuyu kendi cümlelerinle anlatmak ya da boş kâğıda şemayı yeniden çizmek. Anlatamadığın ya da çizemediğin yer, çalışman gereken yerdir.

Bu kendini test etme yöntemi fende özellikle güçlüdür; ayrıntılarını aktif öğrenme ve kendini test etme yazısında ele aldık. Tekrar tekrar okumak tanıdıklık yaratır ama kavramayı garanti etmez.

Konu konu mu, karışık mı çalışmalı?

Yeni bir konu işlenirken o konuya odaklanmak doğaldır. Ancak öğrenilenin kalıcı olması için aralıklı tekrar şarttır: bir konuyu öğrenip bırakmak yerine, günler sonra geri dönüp yeniden sınamak. Fen konuları çoğu zaman birbirinin üstüne kurulur; temel kavram unutulursa sonraki konu havada kalır.

Tekrarın zamanlamasını ve unutmayı yavaşlatmayı öğrenilen konu neden unutulur yazısında, genel çalışma düzenini ise etkili ders çalışma teknikleri yazısında anlattık.

Evde nasıl desteklenir?

• Çocuğa o gün öğrendiği fen konusunu “bana anlat, ben hiç bilmiyorum” diyerek anlattırın.
• Mutfaktaki, bahçedeki, hava durumundaki fen örneklerini birlikte fark edin; bağ kurmak ezberi gereksiz kılar.
• Çizdiği şemaları görmek isteyin; çizebiliyorsa anlamış demektir.
• Yanlış yaptığı soruları “neden yanlış?” diye birlikte çözün; her yanlış bir kavram boşluğunu gösterir.

Epsilon’da fen bilimleri

Bursa Yıldırım’daki kurumumuzda fen dersleri, kavramı anlatım, görsel ve bol soruyla birlikte işler; düzenli denemeler kavramın sınav biçimine dönüşmesini sağlar. Az mevcutlu sınıflarda her öğrencinin hangi konuda eksiği olduğu tek tek görülür; gerektiğinde birebir özel ders ile bireysel destek verilir. LGS kursu hazırlığımızı incelemek ya da çocuğunuza uygun desteği konuşmak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Sık sorulanlar

• Fen formülleri ezberlenmeli mi? Formül gereklidir ama tek başına yetmez; formülün ne işe yaradığını anlamadan ezberlemek, soru biçim değişince çöker.
• Fen mi matematik gibi mi çalışılır? Fen hem kavram hem işlem içerir; tanımları anlamak kadar bol soru çözmek de şarttır.
• LGS fen nasıl çalışılır? Aynı ilkeyle: kavramı anla, günlük hayatla bağ kur, deneme ve soruyla sürekli sına.